OS GAITEIROS DO PAÍS, na revista LA COMARCA 13/XI/ 1992

 Na desaparecida revista  LA COMARCA del BIERZO no seu número 13 do mes de novembro de 1992 saíu esta reseña sobre o traballo de recolleita da Escola de Gaitas que reproducimos a continuación: 

  

A ESCOLA DE GAITAS NO BOLETÍN Nª 0 DA ASOCIACIÓN DE GAITEIROS GALEGOS (1990)

A Asociación de Gaiteiros Galegos acaba de colgar na rede distintas publicaciois realizadas pola mesma entre as que quixemos destacar aquel número 0 do boletín editado no ano 1990 que incluía un traballo noso.

Pódese consultar neste enlace da AGG

Trátase dun artigo que tenta recoller unha panorámica da gaita no Bierzo Occidental, nos denominados lindeiros da galeguidade como reza no título.

Este texto tiña a intención de manifestar a nosa relación dende o comezo da súa existencia coa Asociación de Gaiteiros Galegos,  relación que nace da natural pertenza ao campo cultural de Galicia a pesar de estar fóra da Comunidade administrativa, unha reivindicación que foi ben asimilada e aplaudida pola Asociación como proba evidentemente a inclusión do noso traballiño neste  Boletín número 0 co que se poñía a andar a entidade na que vimos participando na medida das nosas posibilidades dende aquela data.

Os gaiteiros no calendario tradicional

Seguindo coa incorporación a esta páxina de documentación publicada sobre a gaita e os gaiteiros do Bierzo imos colocar a continuación un texto breve que foi editado no ano 95  na Memoria  da II Xornada da cultura e da lingua galegas no Bierzo que organizada pola Escola de Gaitas de Vilafranca pero que fora celebrada nesa vila berciana un 21 de agosto do ano 1994. Baixo o título xenérico de "O calendario tradicional e a lingua" desenvolveu distintos aspectos da cultura tradicional na comarca entre os que se abordou brevemente este relacionado co mundo da gaita.

Encontro de gaiteiros tradicionais (I)

Reproducimos a seguir o texto impreso na carátula da gravación deste Encontro de Gaiteiros Tradicionais (editada no vrao do 1992 por TecnoSaga) baixo dous epígrafes: o primeiro centrado na organizadora do evento, e o segundo na filosofía e estrutura do Encontro. 

ESCOLA DE GAITAS DE VILLAFRANCA

A Escola de Gaitas naceu no inverno do 1981 como aula de música do Instituto de Cultura Popular “Gilberto Núñez Ursinos”. Desde o seu nacemento tein participado en numerosas festas e romarías como grupo de gaitas. Mais a Escola tamén desde os seus comezos levou a cabo un activo labor cultural chegando a legalizarse como asociación no ano 1986. No noso traballo de recuperación de costumes temos que salientar distintas manifestaciois do ciclo tradicional (fogueiras, magostos, xogos...), pero especialmente destacable é a organización da Festa do Maio, unha reliquia do folclore de campo cultural galego da nosa vila natal, unha tradición moi peculiar e chamativa que estando a piques de desaparecer e, tras un estudo rigoroso, voltou a enraizar de novo.

Outramente a Homenaxe ós Gaiteiros de Villafranca (4-xaneiro do 1988) principiou un traballo consciente de recolleita dos gaiteiros da zona que fixo posible o Encontro de Gaiteiros Tradicionais. A Escola de Gaitas abordamos este Encontro asumindo o papel de esclarecedores do panorama do folclore na nosa terra e saldar unha débeda máis co noso legado cultural coa edición deste documento sonoro que hoxe teis nas túas maos, un documento testemuña da realidade dos denominados tradicionalmente gaiteiros do país.

ENCONTRO DE GAITEIROS TRADICIONAIS (28-XII-1991)

No décimo aniversario do nacemento en Vilafranca da primeira Escola de Gaitas para a historia da gaita no Bierzo, abrindo unha etapa nova de melloras instrumentais e interpretativas abordamos este Encontro na procura dun repertorio da gaita do país que garanta a súa pervivencia e que remate co descoñecemento que por varias razois veu tendo esta importante e significativa faceta do noso folclore.

Se de cultura tradicional falamos, a pouco que nos movamos polos vales montañosos do occidente berciano, onde tein maior presenza a gaita de fol, comprenderemos que, lonxe de separar, as montañas unen. Caeremos na conta de que as manifestaciois culturais, en xeral, e mais a da gaita, en particular, dos Ancares, Cebreiro, Courel, tamén en Valdeorras e outros concellos vecíns coma o de Ibias en Asturies e as do Bierzo, en especial o galego-falante, deben ser asumidas como propias, deslindándose deste xeito a nosa identidade cultural da división administrativa recente que distorsiona tal harmonía tradicional.

Nestes lugares realizan un traballo de recollida e inventario de gaiteiros dun século a esta parte Héctor M. Silveiro e Gonzalo Bóveda coa axuda complementaria para o material gráfico e transcrición musical de Maite García e Marisa Cela, respectivamente, todos eles membros da Escola de Gaitas. Este labor serviunos de base para a realización do Encontro no que tamén foi de agradecer a atenta disposición da unidade móbil de Tecnosaga e a calor do público presente no Teatro Vilafranquino que caldeu un día tan frío, o do 28 de decembro do 1991, día no que se efectuou esta gravación.

A estrutura do encontro, que mantemos na gravación, tivo dúas partes. Unha primeira dedicada aos gaiteiros tradicionais representativos de distintos concellos que, como xa dixemos, quere ser un DOCUMENTO SONORO que, sen pretender ser completo ou exhaustivo, permita a quen o escoite achegarse ao presente e representarse o pasado da gaita destes lugares. A todos estes gaiteiros ( José Farelo de Hornixa, Emilio Díaz de Vilar de Aceiro, Francisco Terrado de Oencia, a Leonardo Gallego de Vilafranca e ao seu acompañante Agustín García, a Clemente de Ferreiras en Ibias e a Lisardo Bóveda ) xunto aos seus acompañantes vaian estas palabras de agradecemento sincero pola súa valiosa colaboración.

A segunda parte seguindo a concepción do Encontro contén unha serie de pezas interpretadas pola Escola de Gaitas de dous gaiteiros estreitamente vencellados a nosoutros: Pepe Fernández, que finara pouco tempo antes, e Isidro Álvarez, que daquela non se atopaba ben de saúde e non puido estar con nós. Ademais incluímos unha mostra da participación de amigos ligados dalgún xeito a propia existencia e traxectoria da Escola de Gaitas (Os Tarafedas gaiteiros de Pedrafita, Cándido Meixide e Loli Bravo de Pallamallada e Xaquín Xesteira de gaiteiros Treixadura). Tamén a eles lles agradecemos a súa importante colaboración.

Ir a ENCONTRO DE GAITEIROS TRADICIONAIS (II)

Un século de gaiteiros nos lindes culturais galegos

 A continuación como primeira entrada desta etiqueta dedicada á documentación con fondos bibliográficos  sobre a gaita e os gaiteiros no Bierzo (non sempre doados de atopar) colgamos esta comunicación presentada por Héctor M. Silveiro Fernández como presidente da Escola de gaitas de Vilafranca do Bierzo, no Congreso de Etnografía y Folklore en el Bierzo do Instituto de Estudios Bercianos (Ponferrada 25-28 de setembro de 1991) que posteriormente foi editada na Revista do IEB nº 16 (setembro de 1992).

Precisamente na clausura deste evento a Escola de Gaitas realizou unha actuación memorable con pezas dos nosos gaiteiros á que pertence a seguinte fotografía: 

Lembra que podes ampliar esta imaxe clicando nela para podela ler mellor.